📝 Proefexamen Bedrijfseconomie & Boekhouden

Doorlopende casus — BV Vertongen Woodworkingmachinery — 100 punten

Instructies: Dit proefexamen is een doorlopende casus rond één echte onderneming. Maak elke vraag op papier (of in een Excel/document), klik daarna op «Markeer als gemaakt». Pas wanneer je &alle; vragen hebt afgewerkt, krijg je toegang tot de modeloplossingen. Je voortgang wordt lokaal bewaard in deze browser. Totaal: 100 punten, examentijd-richtlijn: 120 minuten.
DeelOnderdeelPunten
AFiscaliteit & Boekhouden50
BStrategische Planning35
CFinancieel Beleid15

De onderneming

BV Vertongen Woodworkingmachinery (BE 1010.892.329, zetel te Puursesteenweg 327/1, 2880 Bornem) is een familiale producent van CNC-gestuurde houtbewerkingsmachines. Het bedrijf is in 1900 opgericht en bouwt vooral tenoners, profile moulders en complete productielijnen voor ramen en keukendeuren. Vertongen levert hoofdzakelijk B2B aan schrijnwerkbedrijven en raam- en keukendeurfabrikanten in Europa, Noord-Amerika en Azië. De onderneming wordt geclassificeerd als middelgrote onderneming (volgens NBB-criteria), heeft circa 12 VTE in dienst en behaalde over boekjaar 2025 een nettowinst van € 189.514 op een eigen vermogen van € 1.041.414. (Bron: gepubliceerde jaarrekening op consult.cbso.nbb.be.)

Voor dit proefexamen plaatsen we ons in oktober 2026. Vertongen heeft pas een nieuwe CNC-tenoner in eigen werkplaats geassembleerd voor de export, en de boekhouder vraagt jou om mee te kijken naar verrichtingen, fiscaliteit, strategie en de financiële gezondheid.

Vereenvoudigde beginbalans op 1 oktober 2026

ActiefPassief
22000 Installaties, machines en uitrusting950.00010000 Geplaatst kapitaal250.000
22009 Geboekte afschrijvingen op machines (−)−380.00013300 Wettelijke reserve25.000
24000 Meubilair en rollend materieel80.00014000 Overgedragen winst783.000
24009 Afschrijvingen op meubilair (−)−32.00017300 Kredietinstellingen > 1 jaar320.000
34000 Voorraad handelsgoederen / onderdelen620.00042300 Schulden > 1j die binnen 1j vervallen80.000
40000 Handelsdebiteuren720.00044000 Leveranciers510.000
55100 Belfius195.00045000 Schulden i.v.m. belastingen90.000
57000 Kas5.00045300 Bedrijfsvoorheffing28.000
45400 Sociale zekerheid62.000
Totaal actief2.158.000Totaal passief2.158.000

BTW-tarief: 21% op alle verrichtingen tenzij anders vermeld. Vorderingen/schulden in euro; financiële rekening is Belfius (55100).

0 / 19 vragen voltooid

Deel A — Fiscaliteit & Boekhouden (50 punten)

5p Vraag A1 — Ondernemingsvormen. Vertongen is een BV (besloten vennootschap). Stel dat de zaakvoerder vroeger een eenmanszaak had en aan het twijfelen was tussen een BV, een NV en een CV.
  1. Vergelijk BV, NV, eenmanszaak en CV op vijf criteria: oprichtingsakte, minimum aantal oprichters, aansprakelijkheid, overdraagbaarheid van aandelen en fiscaliteit (welk belastingstelsel). Maak een vergelijkende tabel.
  2. Geef twee redenen waarom een productiebedrijf met 12 werknemers en een balanstotaal van > 2 mln euro typisch voor een BV (en niet voor een eenmanszaak) kiest.
5p Vraag A2 — Personenbelasting van de zaakvoerder. De zaakvoerder van Vertongen ontvangt in 2026 een brutoloon van 72.000 euro als bedrijfsleider. Hij geeft 500 euro aan een erkende goeddoelvereniging en betaalt 2.400 euro kinderopvang voor zijn dochter (8 jaar, max. 16,40 euro/dag). Belastingvrije som: 10.570 euro (alleenstaande, 1 kind ten laste = +1.920 euro).
Schijven personenbelasting 2026 (aanslagjaar 2027, indicatief): 0–15.820 → 25%; 15.820–28.030 → 40%; 28.030–48.470 → 45%; >48.470 → 50%. Belastingvermindering kinderopvang: 45% van de uitgaven. Belastingvermindering giften: 45% (giften aftrekbaar als ze ≥ 40 euro zijn).
  1. Bereken de basisbelasting op het bedrijfsleidersloon (forfaitaire beroepskosten mag je verwaarlozen voor deze oefening).
  2. Trek de belasting op de belastingvrije som af.
  3. Pas de belastingverminderingen voor kinderopvang en giften toe.
  4. Geef het uiteindelijk verschuldigde bedrag (vergeet de gemeentebelasting niet: 7%).
5p Vraag A3 — Vennootschapsbelasting met voorafbetalingen. Vertongen verwacht voor boekjaar 2026 een belastbaar resultaat van 280.000 euro. Het tarief vennootschapsbelasting bedraagt 25%. Het verlaagd tarief van 20% op de eerste schijf van 100.000 euro is van toepassing (Vertongen voldoet aan de KMO-voorwaarden).
  1. Bereken de bruto vennootschapsbelasting.
  2. De vennootschap heeft drie voorafbetalingen gedaan: VA1 (10/04): 20.000 euro · VA2 (10/07): 15.000 euro · VA3 (10/10): 15.000 euro. De bonificatietarieven 2026 bedragen respectievelijk 9%, 7,5%, 6% en 4,5%. Bereken de bonificatie en de eventuele belastingvermeerdering (vermeerderingstarief: 6,75%, drempel: bonificatie/belasting). Werk in stappen.
  3. Geef de definitieve schuld of overschot t.o.v. de fiscus.
20p Vraag A4 — Doorlopende boekingen oktober 2026. Boek de onderstaande verrichtingen telkens in een redeneerschema (rekeningnummer + naam + A/P/K/O + debet/credit + bedrag). Reken consistent met de beginbalans hierboven.
A4a (3p) · 03/10 — Aankoopfactuur staalprofielen. Leverancier ArcelorMittal: 25.000 euro staalplaten, 4% handelskorting voor groot volume, transportkosten 600 euro, terugstuurbare metalen palletten voor 800 euro, BTW 21% (niet op palletten). Boek de factuur.
A4b (3p) · 08/10 — Verkoopfactuur B2B aan Houtbedrijf Vandenberghe BV (Charleroi). Levering CNC-tenoner type TX-500: 95.000 euro, 5% handelskorting (vaste klant), doorgerekende transportkost 1.800 euro, BTW 21% op (goederen + transport). De factuur biedt 2% financiële korting bij betaling binnen 10 dagen (nog niet geboekt). Boek de factuur.
A4c (2p) · 12/10 — Creditnota verkoop. Klant Houtbedrijf De Boomgaard NV had op 08/10 (niet hierboven, los) een factuur van 12.000 euro + BTW ontvangen voor reservestukken, maar 2.000 euro daarvan blijkt verkeerd geleverd. We sturen een creditnota voor 2.000 euro + BTW. Boek de creditnota.
A4d (2p) · 15/10 — Dagontvangsten in de werkplaats-winkel. Diverse reservestukken voor 1.694 euro (incl. 21% BTW) verkocht aan particuliere schrijnwerkers, contant in de kas. Boek de dagontvangst (BTW-inclusief opsplitsen).
A4e (2p) · 16/10 — Interne geldbeweging. De boekhouder stort 4.000 euro uit de kas naar Belfius (overschot kas, kassaboek). Boek de geldoverdracht via een wachtrekening (58000 Interne overdrachten).
A4f (3p) · 17/10 — Vandenberghe betaalt binnen de korting. Houtbedrijf Vandenberghe betaalt de factuur uit A4b binnen de 10 dagen en past de 2% financiële korting toe (op excl.-BTW-bedrag van goederen + transport). Boek de inning incl. BTW-correctie.
A4g (3p) · 22/10 — Dubieuze debiteur. Klant Schrijnwerkerij Lemmens BV (factuurbedrag inclusief BTW: 38.720 euro, openstaand op 40000 Handelsdebiteuren) wordt failliet verklaard. De curator schat de te recupereren waarde op 40%. Boek in twee stappen: (i) overboeking naar 40700 Dubieuze debiteuren, (ii) waardevermindering van 60% (op excl.-BTW-deel, BTW pas terugvorderbaar bij definitieve verlies).
A4h (2p) · 31/10 — Aflossing investeringskrediet + intrest. Vertongen lost maandelijks 8.000 euro af op het krediet 17300, met daarbovenop 1.250 euro intrestkost over de maand. Beide via Belfius. Boek.
5p Vraag A5 — Inventarisverrichtingen 31/12. Per 31 december 2026 stelt Vertongen volgende vast: Boek alle inventarisverrichtingen.
5p Vraag A6 — BTW-aangifte vierde kwartaal. Op basis van de boekingen uit A4 (en de fictieve aanname dat dit de enige verrichtingen waren voor het kwartaal):
  1. Bepaal het totaal aan verschuldigde BTW (rooster 54) en aftrekbare BTW (rooster 59).
  2. Bereken het te betalen of terug te vorderen saldo. Geef ook welk rooster (71 of 72) van toepassing is.
  3. Boek de BTW-verrekening (alle btw-rekeningen afsluiten naar 45100 of 41100) en de vereffening via Belfius.
5p Vraag A7 — Bestemming van het resultaat & analyse saldibalans.
  1. Stel dat de definitieve nettowinst van het boekjaar (na A5) 192.000 euro bedraagt. De AV beslist op 1 mei 2027:
    • 5% verplichte toevoeging aan wettelijke reserve (zolang < 10% kapitaal).
    • Dividend van 80.000 euro bruto (RV 30%).
    • De rest naar overgedragen winst.
    Boek de bestemming van het resultaat.
  2. Geef één typische signaal waar je naar zou kijken in de definitieve saldibalans (na inventaris) om te beoordelen of de afsluiting correct is verlopen. Noem ook één rekening waarvan het saldo per definitie 0 moet zijn na correcte afsluiting.

Deel B — Strategische Planning (35 punten)

5p Vraag B1 — SWOT-analyse Vertongen. Maak een SWOT voor Vertongen. Lever minstens twee punten per kwadrant (S/W/O/T) op basis van de casusinformatie (familiebedrijf sinds 1900, B2B, niche CNC, 12 VTE, sterk eigen vermogen, sector houtbewerking, Europese concurrenten, exportgevoeligheid, EU-houtwetgeving, automatiseringstrend). Geef bij één strategische opportuniteit aan welk type strategie (groei, stabilisatie, krimp) je zou voorstellen.
5p Vraag B2 — Business Model Canvas. Vul de negen bouwstenen van het Business Model Canvas in voor Vertongen. Geef voor elke bouwsteen minstens twee concrete elementen. Schenk extra aandacht aan: Value Propositions (waarom kopen schrijnwerkers bij Vertongen en niet bij Weinig of SCM?), Channels (B2B niche — hoe verkoop je een 95.000-euro CNC-machine?) en Key Partners.
5p Vraag B3 — BCG-matrix & productlevenscyclus. Vertongen heeft volgend (vereenvoudigd) assortiment:
  1. Plaats elk product in een kwadrant van de BCG-matrix (Star, Question Mark, Cash Cow, Dog). Motiveer kort.
  2. Koppel elk kwadrant aan een fase van de productlevenscyclus (introductie / groei / volwassen / neergang).
  3. Welke strategische aanbeveling geef je per product?
4p Vraag B4 — Stakeholders, missie en visie.
  1. Som vier verschillende types stakeholders van Vertongen op (intern en extern) en beschrijf voor elk één verwachting die zij hebben t.o.v. de onderneming.
  2. Formuleer zelf een passende missie (1 zin: waarom bestaan we?) en visie (1 zin: waar willen we naartoe over 5 jaar?) voor Vertongen. Geef het kernverschil tussen missie en visie aan.
5p Vraag B5 — Marketingmix & prijsstrategie. Vertongen lanceert eind 2026 een nieuwe instapmachine, de TX-100, gericht op kleine schrijnwerkers die nog nooit een CNC kochten. Vergelijkbare machines van concurrenten kosten 45.000–60.000 euro.
  1. Werk de marketingmix (4P) uit voor de TX-100. Geef bij elke P twee concrete keuzes.
  2. Geef de 4C-tegenhanger van elke P (Customer value, Cost, Convenience, Communication) en leg in één zin uit waarom de 4C een ander perspectief biedt.
  3. Vergelijk twee prijsstrategieën: afroomstrategie vs. penetratiestrategie. Welke past het best voor de TX-100? Motiveer.
  4. Geef het verschil tussen cost-plus pricing, competitor-based pricing en consumer-based (value) pricing. Welke kiest Vertongen volgens jou voor de TX-100?
4p Vraag B6 — Distributiekanaal & intensiteit. Vertongen verkoopt vandaag uitsluitend rechtstreeks (eigen verkopers + LIGNA-beurs) aan industriële klanten. De TX-100 zou ook via een dealernetwerk gedistribueerd kunnen worden.
  1. Beschrijf het verschil tussen kort en lang distributiekanaal én tussen direct en indirect. In welk kwadrant zit Vertongen vandaag?
  2. Welke distributie-intensiteit past het best voor een industriële CNC-machine: intensief, selectief of exclusief? Waarom?
  3. Welke twee risico's loopt Vertongen als ze plots via dealers gaat verkopen?
4p Vraag B7 — Customer journey & KPI's.
  1. Som de vijf fases van de customer journey op (van bewustwording tot loyaliteit). Geef voor elke fase één typisch touchpoint dat Vertongen kan inzetten bij een schrijnwerker die een eerste CNC overweegt.
  2. Koppel aan elke fase één meetbare KPI (bv. websitebezoek, demo-aanvragen, conversieratio, klanttevredenheidsscore, herhaalaankoop-percentage).
3p Vraag B8 — Wetgeving e-commerce & influencer. Vertongen overweegt een webshop voor reservestukken (B2B én B2C). Ze willen ook samenwerken met een YouTube-influencer («The Carpenter», 200k volgers) die hun TX-100 demonstreert.
  1. Welke twee verplichte vermeldingen moet de webshop in elk geval tonen aan B2C-klanten m.b.t. prijsaanduiding en herroepingstermijn?
  2. Hoe lang is de wettelijke herroepingstermijn voor B2C-koop op afstand in België? Geldt deze ook voor B2B?
  3. Welke wettelijke verplichting heeft de influencer als hij betaald wordt om de machine te tonen?

Deel C — Financieel Beleid (15 punten)

Uittreksel jaarrekening Vertongen (vereenvoudigd, in €)

Balanspost20242025
Vaste activa (netto)605.000638.000
Voorraden580.000620.000
Vorderingen ≤ 1 jaar685.000720.000
Liquide middelen170.000200.000
Totaal actief2.040.0002.178.000
Eigen vermogen933.0171.041.414
Schulden > 1 jaar400.000340.000
Schulden ≤ 1 jaar706.983796.586
Totaal passief2.040.0002.178.000
Resultatenrekening (samenvatting)
Omzet (rooster 70)3.820.0003.970.000
Bedrijfswinst (EBIT)355.000285.000
Nettowinst boekjaar252.737189.514
4p Vraag C1 — Horizontale & verticale analyse.
  1. Maak een horizontale analyse van vier balansposten (vaste activa, voorraden, eigen vermogen, schulden ≤ 1j): bereken telkens de procentuele evolutie 2024 → 2025. Welke twee belangrijkste vaststellingen doe je?
  2. Maak een verticale analyse van het passief 2025: druk EV, schulden >1j en schulden ≤1j uit als % van het balanstotaal. Wat zegt dit over de financieringsstructuur?
4p Vraag C2 — Ratio's liquiditeit, solvabiliteit & rendabiliteit. Bereken voor 2025:
Current ratio = Vlottende activa ÷ Schulden ≤ 1j · Quick ratio = (Vlottende activa − Voorraden) ÷ Schulden ≤ 1j · Solvabiliteit = EV ÷ Totaal passief · Rendabiliteit eigen vermogen (ROE) = Nettowinst ÷ EV
  1. Current ratio — gezond (> 1)? Quick ratio — veilig (≥ 1)?
  2. Solvabiliteit — is > 33% voor Vertongen voldoende voor een industriële KMO?
  3. Rendabiliteit eigen vermogen (ROE) — vergelijk met een spaarboekjerendement van 2,5%. Wat besluit je?
  4. De ROE daalt van 27% (2024) naar 18,2% (2025). Geef één waarschijnlijke oorzaak op basis van de resultatenrekening.
3p Vraag C3 — Break-even (rekenkundig en grafisch). Voor de nieuwe TX-100-machineserie schat Vertongen:
  1. Bereken het break-evenpunt in aantal stuks en in omzet.
  2. Teken (op papier of in Excel) de break-even-grafiek: x-as = aantal stuks (0 tot 30), y-as = euro. Plot vaste kosten, totale kosten en omzet. Markeer het BEP.
  3. Hoeveel machines moet Vertongen verkopen om 100.000 euro winst te maken op deze lijn?
4p Vraag C4 — Kostprijs- en verkoopprijsberekening. Voor de productie van één TX-500-machine:
  1. Bereken de fabricagekostprijs.
  2. Bereken de verkoopkostprijs.
  3. Bereken de uiteindelijke verkoopprijs (excl. BTW).
  4. Vergelijk met de verkoopprijs uit A4b (95.000 euro vóór handelskorting). Welke vaststelling doe je over de winstmarge die in A4b zit?

🔒 Modeloplossingen zijn vergrendeld

Werk eerst alle 19 vragen af en klik bij elke vraag op «Markeer als gemaakt». Zodra alles afgevinkt is, kan je de link naar de modeloplossingen ontgrendelen.